sandrasmets.nl w w w
 
 
sandrasmets.nl / fotografie / peter de krom

Hoek van Holland is de ideale cocktail van Nederland
Interview. Peter de Krom laat met zijn foto's de absurditeit van het dagelijks leven zien. In de Kunsthal neemt hij afscheid met een tentoonstelling over Hoek van Holland.

(NRC Handelsblad, 6 februari 2020)

Hij komt net bij de aannemer vandaan: half mei begint de restauratie van de eerste bunker in Hoek van Holland. Het zijn drukke tijden - verbouwen, vergaderen, vergunningen - voor Peter de Krom, die na jaren stopt met fotograferen. Namens Stichting Stelling 33 gaat hij bunkers ombouwen tot vakantiehuisjes. "Een pilot voor ecologisch toerisme, vanaf volgend jaar", zegt hij. "Wellicht kan het uiteindelijk langs heel de kust, vergelijk het met het Pieterpad: je kunt inchecken en loopt weer verder. Het is niet heel groot. Het valt niet op in het landschap, de ecologie verstoort het evenmin. Bunkers zijn geliefd erfgoed en tegelijk zijn ze omstreden, we wilden daarover nadenken. Want ze zijn historisch van waarde maar het zijn ook mooie plekken in de natuur. Zo kwamen we op dit concept."

Peter de Krom (1981) vertelt erover bij een kop koffie in een café achter Rotterdam Centraal. Hij behaalde in 2010 zijn bachelor fotografie aan kunstacademie St. Joost in Breda, werkte voor media als NRC, Vrij Nederland, Vers Beton, Trouw en de Volkskrant en maakte vrij werk. Hij kreeg meerdere prijzen, waaronder de International Street Photography Award (2013) en drie keer een Zilveren Camera. Nee het fotograferen gaat hij niet erg missen, zegt hij desgevraagd, "wel de situaties waar ik soms in belandde, de meest rare evenementen. Daardoor heb ik een heel genuanceerd beeld van Nederland gekregen. Ik kan met links en rechts praten en me inleven."

De Kunsthal had hem al uitgenodigd voor een tentoonstelling, later bleek dat het een afscheidstentoonstelling werd. Het thema is de plek waar hij zelf is geboren en getogen: Hoek van Holland - inderdaad, daar bij die bunkers. Vijftig foto's en twee korte video's tonen het dagelijks bestaan in 'de Hoek': een buitenspelend jongetje, nudisten, een kwakkelende palmboom, een club scootmobielers op gezamenlijke dagjes uit.

Het is een combinatie van raar en genuanceerd, die ontstaat doordat De Krom contrasten opzoekt. Zoals dat moment dat hij een vrouw met twee kinderen in de branding zag staan, maar pas afdrukte toen aan de horizon zo'n schip opdoemde dat een zwarte straal zand opspuwt - voor een goede reden, namelijk kustbescherming, maar dat diskwalificeert het als een typische strandfoto.

Kustbescherming, een metrolijn, nieuwbouw, de promotie van Rotterdam Beach: Hoek van Holland bevindt zich op een kantelpunt, vertelt De Krom. "Het is een dorp dat verandert, deels tegen de wensen van de bewoners in. Het is slechts 150 jaar oud en heeft toch een rijke historie, maar die is er nooit omarmd. Het oude Hoek van Holland ontstond in de 19de eeuw als badplaats met prachtige architectuur, kerken, horecapaviljoens voor rijke Rotterdammers en industriëlen die met de koets naar het strand kwamen. In de Tweede Wereldoorlog is die oude Hoek door de Duitsers afgebroken, ten behoeve van de bunkers. De nieuwbouw van de laatste jaren gebeurt zonder te kijken naar het dna van de plek. Er komen mogelijk zelfs appartementen in de vorm van bunkers, bunkers die nota bene de oorzaak zijn van het kapotgaan van het dorp destijds. Nu begint de Hoek wel het eigen erfgoed op waarde te schatten, maar dat is te laat. De veranderingen komen toch."

Eenzame palmboom
Het is nu nog een kleine lokale badplaats met een bepaald frikandellengehalte. Rotterdam wil er een moderne badplaats hebben, 'Rotterdam Beach'. Op de foto's van De Krom is het nog niet zo ver. Daar is het een decor waartegen de lichte surrealiteit van het dagelijks bestaan zich voltrekt, als je maar lang genoeg kijkt.

Neem die eenzame palmboom op het strand, die hij jarenlang fotografeerde. Waarom die palm? "Dat gebeurde gewoon voor mijn neus. Hij stond er ineens, aan het begin van het seizoen. Mensen gingen er selfies maken, poseren. Dat ik de teloorgang van die boom was gaan vastleggen, merkte ik pas na een paar jaar toen ik door die foto's bladerde. Vaak fotografeer je gewoon momenten en zie je pas later waar het over gaat en of het een serie wordt. 'Een roepende zonder woestijn', beschreef NRC de palm." De Krom wijst naar buiten: "Kijk daar staat er ook weer een, daar achter dat verkeersbord, in een bloembak. Dat is heel moeilijk in dit klimaat."

Ideale cocktail van Nederland
Zijn foto's tonen het dorp het jaar rond. 's Zomers de invasie van tienduizend man die op het strand de koelbox uitpakt, 's winters als winderige spookstad. "Stap er de metro uit en je wordt meteen verwelkomd door de zuidwesten-wind." Vijf jaar heeft De Krom er gewerkt. Het plan had hij al toen hij op de kunstacademie in Breda zat. "Ik ging tijdens mijn studie al voor NRC werken en ik wilde vrij werk maken, om verhalen te vertellen over Nederland. Waar vind ik dat beter dan in Hoek van Holland? Dat is de ideale cocktail van Nederland. Het is echt een hoek, waar alles in gedreven wordt en er niet meer uitkomt. Zo gebeuren er onwaarschijnlijke dingen. Ik besloot dat ik er dan ook opnieuw zou moeten gaan wonen, voor vijf jaar. Niet langer, want ik wist dat ik er niet gelukkig zou worden."

In die vijf jaar - intussen woont hij in Rotterdam - maakte hij met NRC-redacteur Freek Schravesande zes verhalen, bijvoorbeeld over wat een 'hoek'is - denk ook aan het verdomhoekje. "Vergelijk het met Terneuzen, Den Helder, Delfzijl. Het ligt wat aan de rand van de wereld, mensen willen er niet veranderen." Met twee Hoekse series won hij Zilveren Camera's. Timon gaat over een hoogbegaafd jongetje dat buiten oorlogje speelt, met telkens knapper gemaakte geweertjes, en vriendjes gaat rekruteren. Op de foto's zie je een doorsneewoonwijk als decor voor avontuur. Dat zie je ook in Scootrangers, een groep scootmobielers die in colonne het vlakke polderland doorkruist. Niets is geënsceneerd. Zo onwaarschijnlijk kan alleen het echte leven zijn.

Metrolijn voor toeristen
Het hart van De Krom ligt nog steeds een beetje bij Hoek van Holland. Hij begrijpt zijn mede-Hoekenezen, op verjaardagen hoort hij hun gemopper op de gemeente Rotterdam waarbij Hoek van Holland is ingelijfd. "Dagelijks merken ze hoe weinig invloed ze hebben. Ze worden dertig kilometer verderop bestuurd. Er gaat veel mis met de aanleg van infrastructuur, nieuwe straten moeten soms opnieuw open omdat ambtenaren alleen op afstand op een kaart hebben gekeken. Mensen voelen zich niet gehoord. Nu komt er ineens een metrolijn, maar wel ten behoeve van Rotterdammers en toeristen. De term Rotterdam Beach is één grote belediging. Dat kun je echt niet zeggen."

In die jaren van observeren groeide bij De Krom de behoefte om ook iets te doen. Het bunkerplan, Cocondo geheten, ontstond uit frustratie over ondoordacht toerisme. De Hoekse kust staat onder druk, dat zie je ook op zijn foto's in de Kunsthal. Zo sloten de duinen van het naaktstrand, ten behoeve van natuurherstel. Maar daardoor zijn sommige nudisten het duingebied in getrokken - tot vlakbij gezinnen - om naakt te poseren, pontificaal bovenop de duintoppen. Stokstaartjes heet de reeks. "Een Hoekse benaming. Zo staat daar ineens veertig man, naakt, voor de show. Het is openbaar cruisen. Ik wilde er een natuurdocumentaire van maken want het is echt alsof je naar dieren kijkt, een paringsdans. Het contact maken, via lichaamstaal, uitdagen, signalen geven. Er is ook een grote populatie in de Vrouwenpolder en in Scheveningen. En hier in het duin kunnen ze meteen een beetje bruin worden. Hoek van Holland heeft meer zonuren dan de rest van Nederland. Daar zijn Hoekenezen dan wel weer trots op."

Dit bijna sociologische onderzoek heeft geresulteerd in humoristische series, waarmee De Krom ook andere thema's heeft willen aansnijden: hoogbegaafdheid, ouderenzorg, de mens als diersoort. "Het gaat me om de Nederlandse omgeving en om hoe oerinstincten in de moderne maatschappij doorwerken. Scootmobielers: kuddegedrag. Stokstaartjes: lust. Timon: jachtinstinct. Ik heb ook een hele serie gemaakt van mannen die hun rechtervoet ergens op zetten. Het gaat allemaal over maakbaar Nederland, zoals die palmboom waarvan ze van tevoren al weten dat die het niet gaat redden. Maar ja, het is toch leuk, even."

Peter de Krom, Hoek van Holland. T/m augustus 2020 in de Kunsthal, Rotterdam. Kunsthal.nl / peterdekrom.com

sandrasmets.nl / fotografie / peter de krom