Loading
 
 
sandrasmets.nl / varia / noord korea
Het laatste levende socialistisch realisme
Door Sandra Smets

Het is echt een wereldprimeur die de Kunsthal momenteel te bieden heeft: staatskunst uit Noord-Korea. Wereldwijd zijn slechts twee van dit soort schilderijen buiten Noord-Korea zelf te zien, in een museum in Engeland. Verder nergens. En nu dan in de Kunsthal driehonderd communistische werken. Het klinkt alsof die heel geheim de grens over gesmokkeld zijn, maar dat is niet zo. Twee Nederlandse postzegelverzamelaars, van wie er een wel vaker in Noord-Korea komt, hebben de werken gewoon gekocht in hoeveelheden die voor een postzegelalbum niet vreemd zijn, en vervolgens verscheept. Niemand deed daar moeilijk over. De Kunsthal bouwde voor dit laatste bastion van het socialistisch realisme een groot rood paviljoen en doopte het 'De wereld volgens Kim Jong Il'.

Noord-Korea is een mysterie. Mondjesmaat horen we over hongersnoden en de treinramp eerder dit jaar. Er gaat heel weinig informatie naar buiten en wie naar binnen mag, krijgt een standaardtour die het beeld van vooruitgang en revolutie uitdraagt. Deze standaardisering geldt natuurlijk ook voor de kunst.

De tentoonstelling begint met een doek dat Kim Jong Il vanuit kikvorsperspectief verheerlijkt, terwijl hij zijn arbeiders aanwijzingen geeft. Een tweede doek toont zoon Kim Il Sung op een marineschip, in de aanval tegen het kapitalisme. Dit doek en de hoofdpersoon zijn iets kleiner, om niet de vader te overschaduwen. Het is een van de vele regels die de staatsschilders moeten kennen. In staatsateliers maken ze in groten getale deze schilderijen, bestemd voor overheidsgebouwen. Ze verhalen over de revolutie van vijftig jaar geleden, en over de welvaart van nu. Glimlachende boerinnen, omgeven door meer fruit dan ze kunnen dragen, en trotse staalwerkers wier spieren glimmen in de gloed van het laswerk. Niet alleen de intense vreugde straalt warmte uit, ook de gouden lichtaccenten. De schilders mikken op emotie zoals ook de westerse schilders van de zigeunerjongetjes met traan dat doen. Dit is immers kunst voor het volk en moet volkomen helder zijn in zijn boodschap. Er zijn meer totalitaire regimes geweest die een streng gereguleerde staatskunst eisten, gebaseerd op een negentiende-eeuws Europees, of beter gezegd, Frans realisme. Dat vinden niet-Franse dictators helemaal niet raar, die vinden dat zelfs nationalistisch. De zaaiende Koreaanse boerinnen lijken kopieën van Millet, de gouden sneeuwvlokken boven de pleinen van de revolutie lijken buitentaferelen van Renoir.

Veel minder lieflijk zijn de posterontwerpen vol rode vlaggen en gebalde vuisten. Ze lijken op de bekende souvenirs uit een voorbij communistisch tijdperk maar het onwerkelijke is dat deze stijl nog steeds gebezigd wordt. En hoe. Tussen de bekende symbolen van economische bloei, zoals rokende fabrieken en grote stuwdammen, staan nu computers, overigens flink verouderd. Merendeels echter zwepen de manga-achtige posters kameraden op tot oorlog. Schreeuwende militairen die met machinegeweren op de vijand afstormen. Toen Bush twee jaar geleden Noord-Korea rekende tot de As van het Kwaad, zagen wij niet hoe de propagandamachine in het land daarop reageerde. Dat laat de Kunsthal wel zien. Op zeker zes posters worden raketten op het Capitool afgevuurd, de Amerikaanse marine verpulverd, en wordt een Amerikaanse soldaat - met kernraket in zijn hand - doorkliefd. Meters bij meters hangen deze posters in het straatbeeld van Pyongyang. Het zal nog wel heel lang duren voor we van Noord-Koreanen zelf horen hoe ze deze propagandamachine ervaren.

De wereld volgens Kim Jong Il
T/m 29 augustus, Kunsthal Rotterdam, Westzeedijk 341, Di - za 10 - 17 uur, zo 11 - 17 uur

sandrasmets.nl / varia / noord korea