Loading
 
 
sandrasmets.nl / schilderkunst / wim izaksprijs 2008
Jury Izaksprijs speelt op safe met winnaar Jaap de Vries
(NRC Handelsblad, 29 januari 2009)

Tweeëndertig kunstenaars waren door twintig professionals voorgedragen voor de Wim Izaksprijs dit jaar. Dit is een tweejaarlijkse aanmoedigingsprijs voor schilders die een opmerkelijke bijdrage leveren aan de Nederlandse schilderkunst. Bij voordrachten is het voordeel dat je niet afhankelijk bent van de hoeveelheid aanmeldingen, die voor schilderkunstprijzen in Nederland terugloopt. Maar al gaan steeds minder jonge kunstenaars schilderen, de schilderkunst blijft onverwoestbaar. Dat bleek al in de tijd van de jonggestorven Wim Izaks (1950-89). De kunstwereld deelde hem met zijn pasteuze schilderijen in bij het 'wilde schilderen' dat in de jaren tachtig opzien baarde. Met dit nieuwe expressionisme sloeg de schilderkunst terug, na jarenlang te zijn afgedaan als reactionair ten gunste van de hippere performance- en videokunsten.

Izaks maakte mee dat de schilderkunst respect herwon, het was na zijn tijd dat schilderkunstige golfbewegingen elkaar zouden opvolgen - abstractie, toch weer figuratie, materieschilderkunst, romantiek, geometrie. Vanwege die snelle wisselingen heeft de jury van de Izaksprijs steeds gezegd dat álle stijlen welkom zijn, niet alleen Izaks-achtig expressionisme. Elke stijl maakt evenveel kans. En alsof ze dat willen benadrukken, zijn de drie genomineerden dit jaar onvergelijkbaar verschillend: Houcine Bouchiba, Benjamin Roth en Jaap de Vries. Tevoren bestond op internet een kleine poll, wat heel heel in de verte doet denken aan de Britse Turnerprize waar je bij 'bookies' op kunt gokken. Precies eenderde gokte juist dat De Vries de begeerde 10.000 euro zou winnen.

De Wim Izaksprijs heeft geen afgebakende criteria, zoals vernieuwing of een leeftijdsgrens, en dat maakt de jurykeuze wat arbitrair. Bouchiba is het meest eigenzinnig, Roth het meest onmodieus, De Vries het meest veelzijdig. Waarom de een wel en de ander niet?

Een Bouchiba herken je van verre. Hij heeft een indringende beeldtaal met karikaturale koppen en dansende lichaamsvormen. Ze zijn lelijk als de nacht maar o zo elegant. Grotesk schilderen, een beetje schuren, dat zie je wel vaker. Maar Bouchiba werkt anders: de vormen zijn extreem sierlijk en over zijn kleuren kun je weinig anders zeggen dan dat ze ongebruikelijk zijn. Petrolblauw bijvoorbeeld, dat is een kleur voor gordijnen, niet voor een schilderij. Hij perst mensen in vloeiend decoratieve patronen, volgens Bouchiba een verwijzing is naar het Arabische schrift waar hij in Tunesië mee opgroeide.

Roth is onmodieus in de zin dat hij extreem abstract schildert. Zijn bijna vierkante doeken met dunne witte verf zijn zo sober, het lijkt bijna alsof hij er niets aan gedaan heeft. Andere doeken bevatten kruisen à la Malevich of Mondriaan - Roth onderzoekt het vierkant, zegt de zaaltekst, maar. waarom? Mogelijk ligt het antwoord in Frank Stella's befaamde uitspraak 'What you see is what you see'.

Winnaar Jaap de Vries 'doet' het meeste in zijn schilderijen. Misschien dat hij daarom gewonnen heeft. Hij schildert op metaal waar de aquarelverf een eigen leven gaat leiden. In de zilverachtige glanskleuren die zo ontstaan, verbeeldt De Vries een grauwe wereld. Betonnen onderkanten van parkeergarages, met mos en stilstaand water waar een lichaam in drijft. Een groep mensen met verstarde koppen, verwikkeld in een orgie. Deze aanpak, de historieschilderkunst (het breed uitbeelden van een historie oftewel verhaal) met een grimmige kant, zie je heel veel de laatste tijd - in Nederland, Duitsland, Amerika. Het is zo 'in', dat de jury wel erg op safe speelt met deze winnaar. Aan de andere kant: het zijn oogstrelend mooie schilderijen. En dat vernieuwing in de schilderkunst achterhaald is, zeiden ze dat niet ook al in de tijd van Izaks?

Tentoonstelling: Wim Izaksprijs, t/m 15 februari 2009 in Pictura, Voorstraat 190-192, Dordrecht. Wo-zo 13-17u. Inl.: 078 6149822 / www.pictura.nl.

sandrasmets.nl / schilderkunst / wim izaksprijs 2008